Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Trzebieszewie
Zabytek · gmina Kamień Pomorski

Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Trzebieszewie

Ceglany kościół z XV wieku z drewnianą dzwonnicą, otoczony kamiennym murem i starodrzewem. Przez stulecia fundowali go miejscowi szlacheccy kolatorzy — von Witten, Brüsewitz i von Plotz.

Średniowieczne początki

Już w 1443 roku dokumenty wymieniają proboszcza Jakuba Stiemke; do parafii należały Jatki, Grębowo, Borucin i Świniec. Kościół powstał w połowie XV wieku z inicjatywy Heinricha von Witten — Wikipedia podaje w tym miejscu zarówno rok 1446, jak i 1466. Posługiwało w nim trzech księży, dla których ufundowano ołtarz główny i dwa ołtarze boczne: Brüsewitzów i von Plotzów ze Świńca. Na utrzymanie kościoła przeznaczano dobra ziemskie, m.in. siedzibę w Grębowie sprzedaną radzie Kamienia oraz posiadłości Brüsewitzów w Trzebieszewie i Borucinie, sprzedane za 800 florenów za zgodą księcia Bogusława X.

Od reformacji do XIX wieku

Pierwszym pastorem ewangelickim został w 1550 roku Christian Woestenius; w 1570 roku wizytacja nakazała rozebrać ołtarze boczne. W 1596 roku zawaliła się wieża — odbudowano ją z dębowym oszalowaniem, a cmentarz otoczono murem z kamieni polnych. W 1643 roku kościół splądrowały wojska cesarskie, a w 1650 roku odnowiono wnętrze i wymalowano strop. Po pokoju westfalskim parafia została podzielona między szwedzki Kamień i Brandenburgię, przez co po śmierci proboszcza w 1666 roku przez pięć lat nie można było uzgodnić następcy.

W 1690 roku rodziny von Witten z Trzebieszewa i Brüsewitz z Będziszewa urządziły w kaplicach loże kolatorskie i ufundowały nowy ołtarz. W 1719 roku zawieszono duży dzwon (przetopiony na cele wojenne w 1917 roku), a w 1739 roku na wieży zamontowano zegar. Organy wykonał w 1854 roku mistrz Frohreich z Kamienia za 300 talarów, opłacone ze składek wiernych. W 1897 roku przez rok trwał remont — nabożeństwa odprawiano wtedy w parku za dworem, a przy złej pogodzie w szkole.

XX wiek

W 1909 roku w wieżę uderzył piorun, nie wyrządzając większych szkód. W 1937 roku malarz kościelny Hoffman odnowił wnętrze, a w 1942 roku w oknach przy ołtarzu osadzono witraże ze sceną w Emaus i Ofiarowaniem Jezusa w świątyni. 12 października 1945 roku kościół poświęcono jako katolicki, a w Wigilię tego roku przybył do wsi transport repatriantów z Brzozdowiec z ks. Michałem Kasprukiem.

Architektura

Kościół stoi na zachodnim skraju wsi, na terenie otoczonym niskim kamiennym murem z bramkami i porośniętym starodrzewem, pełniącym funkcję cmentarza. To ceglana budowla na kamiennym fundamencie z wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Dwie kaplice boczne z XV wieku, powiększone w XIX wieku, tworzą dziś rodzaj transeptu. Dwukondygnacyjna wieża ma kamienno-ceglaną podstawę z ostrołukowym, uskokowym portalem zachodnim i drewnianą, oszalowaną dzwonnicę z ostrosłupowym hełmem krytym łupkiem. Na zachód od kościoła stoi klasycystyczny grobowiec.

Galeria